ملا محمد مهدي النراقي ( مترجم : مجتبوي )

73

جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي )

زيرا صبر با وجود قدرت بسيار سخت و دشوار است ، و فتنه و آزمايش در راحتى و فراخى از فتنه و آزمايش در سختى و تنگى بزرگتر است . دوم - كشاندن او به خوش گذرانى و لذت جوئى از نعمتها در امور مباح . زيرا غالب آنست كه مالدار در لذات و نعمتهاى دنيا فرو مىرود و به آنها عادت مىكند ، و خوش گذرانى نزد او مألوف و محبوب مىگردد ، به طورى كه نمىتواند از لذتها و نعمتها بگذرد و يكى به ديگرى مىكشاند . و چون به آنها الفت گرفت و عادت كرد چه بسا كه نتواند از حلال به دست آورد پس به مال مشتبه دست مىيازد و در محرّمات فرو مىرود : از خيانت و ظلم و غصب و ريا و دروغ و نفاق و چرب زبانى و ديگر اخلاق هلاك كننده و كارهاى پست ، تا امر دنيا برايش ساز شود و خوش گذرانى و تنعّم ميسّر گردد . و بسيار كم اتّفاق افتد كه مالدار و ثروتمند به لذت جوئى و خوشگذرانى انس و الفت نگيرد ، زيرا ثروتمند كجا مىتواند به نان جو و لباس درشت و ترك خوراكهاى لذيذ قناعت و خو كند ، كه اين كار در خور افرادى نادر و انگشت شمار است كه صاحب نفس قوى و قدسى باشند مانند سليمان بن داود عليه السلام و امثال او . به علاوه كسى كه مالش بسيار شد نيازش به مردم بيشتر مىشود ، و هر كه به مردم نيازمند باشد ناچار با آنان به نفاق و دوروئى رفتار مىكند و در طلب خشنودى آنها به ناخشنودى خداوند تن در مىدهد . پس مالدار توانگر اگر هم از آفت اوّل يعنى دست يازيدن به محرّمات ، ايمن و سالم بماند از آفت دوم يعنى رذائل اخلاقى هرگز در امان نخواهد بود . و نياز و احتياج به مردم باعث دشمنى و كينه و حسد و كبر و ريا و دروغ و غيبت و تهمت و سخنچينى و ديگر گناهان دل و زبان مىگردد ، و اين همه از شومى مال و نياز به نگاهداشت آن پديد مىآيد . سوم - و آن آفت و مفسده اى است كه هيچ مالدارى از آن بر كنار نيست ، و آن اين است كه پرداختن به مال و حفظ آن انسان را از ياد خداى تعالى باز مىدارد ، و هر چه آدمى را از ياد خدا غافل و به خود مشغول دارد همانا خسران و و بال است و از اين رو عيسى عليه السلام فرمود : « در مال سه آفت است ، يكى آنكه از غير حلال به دست آيد » ، پرسيدند : اگر از حلال به دست آيد ؟ فرمود : « آفت ديگر دارد كه در غير حقّ